در واقع با وجود اقداماتي كه براي ضدعفوني كردن فضاي اتاق عمل انجام مي‌شود، باز هم راه يافتن باكتري‌هاي محيطي به بدن بيمار يك نگراني اصلي به شمار مي‌آيد. اما اين نگراني زماني دوچندان مي‌شود كه قرار است در حين اعمال جراحي، اعضاي مصنوعي نظير دريچه‌هاي قلبي يا رگ‌هاي مصنوعي در بدن بيمار كار گذاشته شود؛ چرا كه راه يافتن هرگونه عامل باكتريايي همراه اين دستگاه‌ها به درون بدن موجب ايجاد عفونت‌هاي شديد و حتي پس‌زده شدن آنها از سوي سيستم دفاعي بدن مي‌شود. اهميت به حداقل رساندن احتمال ايجاد عفونت باعث شده تا هر فناوري نويني كه به كاهش احتمال راهيابي عوامل باكتريايي به درون برش ايجاد شده در محل جراحي كمك كند، مورد استقبال قرار گيرد. سيستم حصار هوا (Air Barrier System) از جمله اين فناوري‌هاست. هزينه پايين ساخت و سهولت استفاده از آن 2 مزيت عمده‌اي به شمار مي‌آيند كه موجب شده‌اند بزودي روساي بسياري از بيمارستان‌ها و مراكز جراحي آمريكا به فكر استفاده از آن بيفتند. شركت Nimbic Systems كه در هوستون آمريكا قرار دارد بتازگي تاييديه‌هاي لازم را از سوي سازمان غذا و داروي اين كشور موسوم به FDA براي توليد انبوه اين فناوري نوين اخذ كرده است. دستگاهي كه محققان اين شركت ارائه كرده‌اند، احتمال نفوذ عوامل ميكروبي و باكتريايي به درون محل برش عمل جراحي را به حداقل مي‌رساند.

سيستم حصار هوا كه به اختصار به آن ABS گفته مي‌شود جرياني از هواي خالص و عاري از هرگونه آلودگي ميكروبي توليد مي‌كند. اين جريان هواي خالص كه از فيلترهاي مختلفي عبور مي‌كند، در اطراف محل انجام عمل جراحي به كار گرفته مي‌شود و به اين ترتيب مجالي براي فعاليت عوامل ميكروبي وجود نخواهد داشت. زماني كه جريان هواي خالص روي محل موردنظر به كار گرفته مي‌شود، در نقش سپري محافظ در برابر نفوذ هرگونه عامل ميكروبي و باكتريايي عمل مي‌كند.

محققان علوم پزشكي دريافته‌اند در حين انجام اعمال جراحي عوامل باكتريايي به راه‌هاي مختلف در محيط پراكنده مي‌شوند كه يكي از اصلي‌ترين آنها مربوط به هواي تنفسي تيم جراحان است؛ به طوري كه از اين طريق انبوهي از عوامل ميكروبي و باكتريايي وارد فضاي استريل شده اتاق عمل مي‌شوند كه اين خود مي‌تواند براي بيمار و برش ايجاد شده در بدنش خطرناك باشد. اين ريزارگانيسم‌ها كه شناخته‌شده‌ترين آنها Staphylococcus نام دارد، علت اصلي شكل‌گيري عفونت در اندام‌هاي مصنوعي است كه در بخش‌هاي مختلفي از بدن بيمار كار گذاشته مي‌شوند. يكي از مزاياي اصلي بكارگيري اين فناوري نوين، قابل حمل بودن آن است به طوري كه جراح با توجه به محل انجام جراحي و زاويه موردنظرش، آن را در چند سانتي‌متري محل برش جراحي قرار مي‌دهد. نكته جالب اينجاست كه استفاده از اين وسيله هيچ خللي در فرآيند عمل جراحي ايجاد نمي‌كند. از اين‌رو استفاده از اين فناوري نوين كار را براي تيم جراحي به مراتب ساده‌تر از گذشته مي‌كند.

سيستم حصار هوايي از 2 بخش كلي تشكيل شده است. بخش غيراستريل آن همان بخش دمنده با قابليت چندين بار استفاده است كه در حقيقت جريان هواي موردنظر را با استفاده از فيلترهاي مخصوصي كه درون آن تعبيه شده است توليد مي‌كند. بخش دوم، قسمت استريل شده و يك بار مصرف آن محسوب مي‌شود. از اين بخش جريان هواي توليد شده خارج مي‌شود و اطراف نقطه جراحي را عاري از هرگونه عامل باكتريايي مي‌كند.

در سال 2009 شركت سازنده اين سيستم موفق به دريافت حمايت‌هاي مالي از بنياد ملي علوم آمريكا شد. در پي اين رويداد مقدمات ساخت نمونه پيش ساخته اين دستگاه نيز فراهم شد. بررسي‌هاي اوليه‌اي كه با استفاده از اين نمونه پيش ساخته صورت گرفت نشان داد كه در حين استفاده، تقريبا اثري از ذرات آلاينده و ميكروبي در اطراف محل جراحي وجود ندارد. معمولا در حين انجام اعمال جراحي نظير پيوند بخش‌هاي مصنوعي در قسمت ران، عوامل باكتريايي به همراه قطعه موردنظر وارد بدن بيمار و محل جراحي مي‌شوند. اين در حالي است كه تصويربرداري‌هايي كه با استفاده از دوربين مادون قرمز انجام شده نشان مي‌دهند با استفاده از سيستم حصار هوا، اين احتمال تقريبا به صفر نزديك مي‌شود.

مطالعات محققان نشان مي‌دهد معمولا در حين انجام اعمال جراحي، هر چه زمان انجام عمل طولاني‌تر شود، احتمال راه يافتن عفونت‌هاي باكتريايي به درون محل جراحي شده نيز افزايش مي‌يابد. اين مشكل در اعمال جراحي نظير ستون فقرات، پيوندهاي استخواني، دريچه‌هاي قلب و قفسه سينه بيشتر از ساير موارد ديده مي‌شود.

آمارها نشان مي‌دهند بجز نگراني‌هايي كه از بابت احتمال ايجاد عفونت در بيمار همواره احساس مي‌شود، هزينه‌هاي برطرف‌سازي عفونت‌هاي راه‌يافته به محل جراحي يا تعويض قطعات كار گذاشته در بدن، حتي به 100 هزار دلار نيز مي‌رسد. در يك‌سري آزمايشات اوليه روي اين فناوري نوين مشخص شده استفاده از اين دستگاه در اعمال جراحي مربوط به كاشت قطعات مصنوعي در بخش ران احتمال راه يافتن عفونت‌هاي باكتريايي را تا 84 درصد كاهش مي‌دهد. تاثير قابل توجه استفاده از اين سيستم در اين نوع عمل باعث شده تا در قدم اول از آن در اعمال جراحي مربوط به بخش ران استفاده شود و پيش‌بيني مي‌شود تا چند ماه آينده مجوز استفاده از آن در اعمال جراحي پيچيده‌تر و حساس‌تري نظير ستون فقرات و بخش نخاعي نيز صادر شود.

به عقيده كارشناسان يكي از مهم‌ترين مزاياي به‌كارگيري اين فناوري نوين، هزينه پايين استفاده از آن است. اين فاكتور اساسي موجب مي‌شود تا ضريب موفقيت اعمال جراحي پيوند اندام‌هاي مصنوعي تا حد قابل توجهي افزايش يابد. در حال حاضر نيروهاي متخصص با استفاده از ابزارهاي موجود، فضاي اتاق عمل را پيش از آغاز جراحي، تا حد زيادي استريل مي‌كنند. اين كار هزينه‌هاي قابل توجهي به همراه دارد، اما به نظر مي‌رسد در انجام چنين اعمال جراحي تنها استريل بودن نقطه جراحي كافي باشد. اين همان چيزي است كه با استفاده از سيستم حصار هوا محقق مي‌شود. پيش‌بيني مي‌شود در چند ماه آينده استفاده از اين دستگاه جديد در بسياري از بيمارستان‌ها و مراكز جراحي آمريكا آغاز شود. بدون شك در صورت موفقيت اين طرح، بايد شاهد به كارگيري آن در بسياري از مناطق جهان از جمله اروپا و آسيا نيز باشيم. به نظر مي‌رسد استفاده از اين فناوري نوين در مواردي نظير انجام اعمال جراحي در بيمارستان‌هاي صحرايي و مناطق جنگي كه محيط اطراف مملو از عوامل ميكروبي است، نتايج خوبي به همراه داشته باشد.

شركت سازنده اين سيستم براي اين ‌كه نشان دهد فناوري نوين حصار هوا تا چه اندازه تاثيرگذار است، ويدئويي‌هايي از چگونگي استفاده از آن تهيه كرده است. در اين ويدئوها به خوبي مشخص است كه با روشن شدن دستگاه، تقريبا اثري از جريان‌هاي هوايي مملو از عوامل ميكروبي و باكتريايي ديده نمي‌شود، حال آن كه به محض خاموش شدن دستگاه، شرايط محيطي اطراف محل جراحي به وضعيت عادي (مملو از عوامل ميكروبي) بازمي‌گردد.

مترجم: پيرگزي

منابع: webmed / live / science